2026 жыл Қазақстан үшін климаттық өзгерістер мен техногендік қауіптерге қарсы іс-қимылдың жаңа кезеңіне айналды. Мемлекет басшысының тапсырмасымен қолға алынған «Қауіпсіз ел» стратегиясы аясында еліміздің Төтенше жағдайлар министрлігі (ТЖМ) алдын алу шараларын цифрландыру мен заманауи технологияларға негіздеп отыр. Көктемгі тасқын, жазғы өрт пен сейсмикалық қауіп-қатерлерді басқарудағы жаңа тәсілдер қандай?

(Сурет: alash.kz)

Цифрлық бақылау және жасанды интеллект

Бұрын біз апаттың салдарымен күресетін болсақ, бүгінде 2026 жылдың басты бағыты – апатты болжау. Қазақстанның барлық аймақтарында орнатылған заманауи мониторинг жүйелері жасанды интеллект көмегімен табиғи құбылыстарды алдын ала есептейді. Әсіресе, Шығыс Қазақстан, Абай және Батыс Қазақстан облыстарындағы өзен арналарына орнатылған гидро-сенсорлар су деңгейінің кез келген ауытқуын секунд ішінде орталыққа жолдайды.

Бұл «цифрлық егіздер» технологиясы арқылы су тасқынының қай ауылды басуы мүмкін екенін бірнеше күн бұрын дәлдікпен анықтауға мүмкіндік берді.

«Жолдар мен өзендер – қатаң бақылауда»

Көктемгі науқан кезіндегі басты міндет – көлік магистральдарының қауіпсіздігі. Қазіргі таңда Абай облысы мен Ақмола өңіріндегі стратегиялық маңызы бар көпірлер мен жолдарға арнайы датчиктер қойылған. Бұл құрылғылар топырақ эрозиясы мен жол табанының ылғалдылығын бақылайды.

Инженерлік жұмыстардың ауқымы:

3000 шақырымнан астам арық жүйелері тазартылды;

500-ден астам жаңа дамбылар мен бөгеттер нығайтылды;

Мұз кептелістерін болдырмау үшін жаңа үлгідегі экологиялық жарылыс технологиялары қолданылуда.

Сейсмикалық қауіпсіздік: Алматы және оңтүстік өңірлер

2026 жылы Алматы қаласы мен оңтүстік облыстарда ерте құлақтандыру жүйесі толық іске қосылды. Қала тұрғындарының смартфондарына жер сілкінісі басталғанға дейін бірнеше секунд бұрын хабарлама жіберетін жүйе халықаралық стандарттарға сәйкестендірілді. Сонымен қатар, жаңадан салынған ғимараттардың «сейсмикалық төлқұжаттары» қатаң тексерістен өтуде.

Төтенше жағдайды жою: Жедел әрекет ету күштері

Егер алдын алу шаралары жеткіліксіз болса, іске жедел әрекет ету топтары кіріседі. Биыл ТЖМ паркі су жаңа ауыр техникалармен, дрондармен және амфибия-көліктермен толықты. «Қазәуеқұтқару» мекемесінің тікұшақтары кез келген нүктеге 30 минут ішінде жетуге қауқарлы.

 «Төтенше жағдайлардың алдын алу – бұл тек техниканың жұмысы емес, бұл халықтың дайындығы. Әрбір азамат өзінің қауіпсіздік мәдениетін көтеруі тиіс», — дейді сала мамандары.

Сөз түйіні

2026 жылғы стратегияның басты нәтижесі – адам шығынын барынша азайту және материалдық зиянды төмендету. Мемлекет тарапынан жасалып жатқан бұл қадамдар Қазақстанның табиғат ананың тосын мінезіне сақадай сай екенін көрсетеді. Десе де, «сақтансаң – сақтайды» деген қағиданы әр кез жадымызда ұстаған абзал.

Mezgil.kz