Иранның ядролық бағдарламасына қатысты келіссөздердің екінші кезеңінен кейін АҚШ пен Иран арасындағы жағдай қайта ушықты. Donald Trump пен Ақ үй әкімшілігі ықтимал әскери әрекеттің салдарын талқылап жатыр. Ал Таяу Шығыста америкалық әскери қатысу күшейіп келеді.

(Сурет: ЖИ арқылы жасалды)

Әскери соққы мүмкін бе?

CNN және CBS телеарналары дереккөздеріне сүйене отырып, АҚШ сенбі күні Иранға соққы жасауы мүмкін екенін хабарлады. Алайда түпкілікті шешім қабылданбаған. Ақпараттарға қарағанда, Трамп кеңесшілерімен шабуылдың ықтимал артықшылықтары мен тәуекелдерін таразылап, әскери сценарийді мұқият қарастырып отыр.

19 ақпанда ол алдағы 10 күн ішінде келісім жасала ма, әлде күш қолдану қажет бола ма, соны анықтайтынын мәлімдеді.

18 ақпанда Ақ үйде ұлттық қауіпсіздікке қатысты кеңес өткен. Онда Женевадағы келіссөздердің қорытындысы талқыланған. Келіссөздерге АҚШ тарапынан арнайы өкіл Стив Уиткофф қатысқан.

Ақ үй әскери соққы беру және соққы жасамау және оның салдарын қарастыруда. Пентагон ықтимал қауіпке байланысты аймақтағы кейбір қызметкерлерін көшіруді бастады. CBS бұл әрекеттер міндетті түрде соққы жасалады дегенді білдірмейтінін атап өтті.

Дипломатия мен қысым қатар жүріп жатыр

Ақ үйдің баспасөз хатшысы Кэролайн Левитт өткен жаздағы Ирандағы үш ядролық нысанға жасалған операцияны «сәтті» деп атады. Бірақ ол Трамптың мәселені алдымен дипломатиялық жолмен шешкісі келетінін айтты.

АҚШ мемлекеттік хатшысы Marco Rubio келіссөздер тек ядролық бағдарламаға емес, Иранның баллистикалық зымырандарына, аймақтағы ықпалына және ішкі саясатына да қатысты болуы керек деді. Ал Иран санкциялардың алынуын талап етіп отыр.

Иран сыртқы істер министрі Аббас Аракчи келіссөздерді «маңызды әрі конструктивті» деп бағалады. Оның айтуынша, тараптар болашақ келісімнің негізгі қағидалары бойынша белгілі бір ортақ түсінікке келген. Бірақ толық келісімге әлі қол қойылған жоқ.

Әскери күштің күшеюі

Қаңтар айының соңынан бері АҚШ Парсы шығанағындағы әскери қатысуын айтарлықтай арттырды. Аймақта USS Abraham Lincoln және USS Gerald R. Ford әуе тасымалдаушы кемелері орналасқан. Сонымен бірге F-35 және F-22 жойғыш ұшақтары жіберілді. Wall Street Journal мәліметінше, бұл 2023 жылғы Ирак соғысынан бергі ең ірі әуе күштерінің шоғырлануы болуы мүмкін. АҚШ сондай-ақ Еуропадағы базалар арқылы авиациялық логистиканы күшейткен. 

Ресей мен Иранның жаттығулары

Осы кезде Иран мен Ресей Оман теңізі мен Үнді мұхитының солтүстігінде бірлескен әскери жаттығу өткізді. Ресей бұл жаттығуға «Стойкий» корветін жіберді. Иран тарапы жаттығулардың жоспарлы екенін айтты. Кейбір мәліметтерде Қытай кемелерінің қатысуы мүмкін екені айтылғанымен, соңғы ақпаратта бұл расталмады. Жаттығулар Ормуз бұғазы маңында өтті. Бұл – әлемдік мұнай тасымалының төрттен бірі өтетін стратегиялық аймақ. Иранның жоғарғы жетекшісі Ali Khamenei АҚШ әуе тасымалдаушы кемелеріне қатысты қоқан-лоқы сипатындағы мәлімдеме жасады. Бұл ақпараттық қысымды күшейтті.

Әзірге соққы жасау туралы ресми шешім жарияланған жоқ. Бірақ әскери дайындық пен ақпараттық қысым жағдайдың өте нәзік екенін көрсетеді. Алдағы апталар шешуші болуы мүмкін. Егер келіссөздер нақты нәтижеге әкелсе, әскери сценарий кейінге шегеріледі. Ал келісім тоқтаса, Таяу Шығыстағы ахуал жаңа кезеңге өтуі ықтимал.

Mezgil.kz