Украинадағы соғыс тағы бір жаңа кезеңге аяқ басқандай. Бұған дейін майдан шебіндегі позициялар үшін жүріп келген шайқас енді технология мен өндіріс, логистика мен ақпарат, тіпті қарсы тараптың ішкі тұрақтылығы үшін күреске ұласып барады.

(Сурет: ЖИ арқылы жасалды)

Украина бір жағынан өзінде жасалған қаруды халықаралық нарыққа шығара бастаса, екінші жағынан Ресей аумағының тереңіндегі нысандарға соққы беру мүмкіндігін кеңейтуде.

Ал Мәскеу болса, майдандағы ахуалды бақылауда ұстау, әуе қорғанысын қайта бөлу және әскери өндірістің технологиялық тәуелсіздігін сақтау сияқты бірден бірнеше мәселемен бетпе-бет келіп отыр.

Осы төрт бағыт бір-бірінен бөлек көрінгенімен, шын мәнінде бір тізбектің буындары іспетті. Украина үшін соғыстағы басты артықшылық енді тек қарудың санында емес, оны қаншалықты тез жасап, қаншалықты алысқа жеткізіп, қаншалықты тиімді қолдана алатынында тұр.

УКРАИНА ҚОРҒАНУШЫ ЕЛДЕН  ҚАРУ ЭКСПОРТТАУШЫ ЕЛГЕ АЙНАЛДЫ!

Бұл өзгерістің алғашқы белгісі — Украинаның әскери технологияларын халықаралық деңгейге шығара бастауы. «F-Drones» компаниясы АҚШ Қорғаныс министрлігі үшін жүзеге асырылып жатқан «Drone Dominance» жобасының алғашқы кезеңі аясында 2000 дана «F10» соққы жасаушы FPV-дронын АҚШ-қа жеткізуді аяқтағанын хабарлады.

Компания мәліметінше, бұл — Украинада өндірілген дайын әскери ұшқышсыз аппараттарды экспорттауға ресми рұқсат берілген алғашқы жағдайлардың бірі. Бұған дейін Киевтің әскери өнім экспорты негізінен жекелеген технологиялар, компоненттер мен қызметтермен шектеліп келген.

«F10» дроны АҚШ-та өткен сынақтарда 25 қатысушының арасынан 6-орын алып, 11 жеңімпаздың қатарына енген. Осыдан кейін украиналық компанияға 2000 дрон жеткізуге келісімшарт берілген.

Мұның әскери мәні де, саяси салмағы да бар. Украина енді тек сырттан қару алатын мемлекет емес, өзі өндірген қаруды шетелдік қорғаныс нарығына ұсынатын ел ретінде көріне бастады. Ал бұл өндірістік қуаттың өскенін білдіреді. Өндіріс күшейген сайын оның соғыс алаңындағы мүмкіндігі де артады.

УКРАИНА РЕСЕЙ ТЫЛЫН ТАЛҚАНДАУДА...

Сондықтан Украинадағы дрон өндірісінің дамуы бірден келесі мәселеге алып келеді: Егер Киевтің қаруы көбейіп, технологиясы жетілдірілсе, оны қайда және қалай қолданбақ?

Жауабы Ресей аумағындағы соңғы соққылардың географиясынан байқалады. «Bloomberg» жариялаған талдауға сәйкес, Украина соққы беру стратегиясын өзгертіп, Ресейдің ішкі аймақтарындағы әскери-өнеркәсіптік кәсіпорындарға, мұнай өңдеу зауыттары мен логистикалық хабтарға қысымды күшейтуге ұмтылып отыр.

Яғни Украина үшін майдан енді тек Донбасс немесе шекара маңындағы аймақтармен шектелмейді. Соғыс кеңістігі Ресейдің ішкі аумағына қарай жылжып барады.

Мұндай стратегияның әскери есебі қарапайым: Ресейдің маңызды нысандары қаншалықты көп аймаққа шашыраса, оларды қорғау үшін әуе қорғанысын да соншалықты кең аумаққа бөлуге тура келеді. Мәскеу ішкі аймақтарын қорғауға көбірек ресурс жұмсаған сайын, майдан шебіндегі қорғанысқа түсетін қысым артуы мүмкін. Осылайша, Украина өзінің жаңа технологиялық мүмкіндігін тек майданда ғана емес, қарсыластың тылын әлсірету үшін де пайдалануға тырысуда.

КРЕМЛЬДІҢ ЕСЕБІ ЖӘНЕ МАЙДАН ДАЛАСЫНДАҒЫ ШЫНДЫҚ

Бірақ бұл жерде тағы бір маңызды мәселе туындайды: Ресейдің әскери және саяси басшылығы осы өзгеріп жатқан жағдайды қаншалықты дұрыс бағалап отыр? Кремльге жететін есеп пен майдандағы шындықтың арасы алшақтап бара ма?

Соғыс жағдайында дұрыс ақпарат — қарудың өзі сияқты маңызды. Себебі командалық шешім нақты жағдайға сүйеніп қабылданбаса, ең қуатты армияның өзі қателесуі мүмкін.

Соғысты зерттеу институтының (ISW) материалдарында Ресей әскері майдандағы жетістіктерін асыра көрсетіп, жоғары басшылыққа шынайы ахуалды бұрмалап жеткізуі мүмкін екені туралы мәліметтер айтылды. Кейбір бөлімдердің бақылауға алынбаған елді мекендерде ту көтеріп, тіпті жасанды интеллект арқылы жасалған «жеңіс» бейнематериалдарын пайдаланғаны туралы ақпараттар да тарады.

Бұл ақпараттың қаншалықты рас екені бөлек мәселе. Бірақ мұндай деректердің өзі Ресей армиясындағы ақпарат алмасу жүйесіне қатысты күмәнді күшейтеді.

Егер майдандағы жағдай жоғары басшылыққа сүзгіден өтіп, тек «жеңіс» ретінде жеткізілсе, онда Ресейдің стратегиялық шешімдері де бұрмаланған ақпаратқа сүйенуі ықтимал. Ал Украина өз кезегінде дәл осы әлсіздікті пайдаланып, соққы географиясын кеңейте алады.

Бірақ ақпараттық мәселе Ресейдің жалғыз осал тұсы емес. Майдандағы соғыс ұзаққа созылған сайын, қару-жарақ өндірісінің тұрақтылығы мен технологиялық тәуелсіздік те шешуші факторға айналады. Осы тұста Мәскеудің тағы бір проблемасы алдыңғы қатарға шығады.

«ИМПОРТТЫ АЛМАСТЫРУ» ҰРАНЫ МЕН ҚЫТАЙҒА ТӘУЕЛДІЛІК

Ресей бірнеше жылдан бері «импортты алмастыру» саясатын белсенді түрде алға тартып келеді. Алайда әскери дрон өндірісіне қатысты тараған мәліметтер бұл ұранның астарында үлкен технологиялық тәуелділік жатқанын көрсетеді.

Ресейлік өндірістің Қытайдан келетін электроникаға, қозғалтқыштар мен басқа да компоненттерге айтарлықтай тәуелді екені туралы ақпараттар жарияланды. Тіпті Қытайдан дайын дрондар немесе олардың негізгі бөлшектері әкелініп, кейін «Made in Russia» деген атаумен рәсімделген болуы мүмкін деген мәліметтер де бар.

Осы ақпараттардың тарауынан кейін Мәскеуде бірқатар шенеуніктер мен бизнес өкілдерінің ұсталғаны хабарланды.

Егер бұл деректер расталса, мәселе жекелеген алаяқтық схемасынан әлдеқайда ауқымды. Өйткені соғыс жағдайында әскери өндірістің тұрақтылығы тікелей майдандағы жағдайға әсер етеді. Ал технологиялық тұрғыдан өзіне жеткілікті бола алмаған мемлекет сыртқы жеткізілімдерге тәуелді болып қалады.

Осы жерде соғыстың жаңа логикасы анық көрінеді: Украина дрон өндірісін дамытып, оны халықаралық нарыққа шығарып жатыр және осы технологияларды Ресейдің терең тылына соққы беру үшін қолдануға тырысуда. Ресей болса, бір мезетте өз аумағын қорғау үшін әуе қорғанысын кеңейтуге, майдандағы ахуалды бақылауға және әскери өндірістің технологиялық тәуелсіздігін қамтамасыз етуге мәжбүр.

Демек, Украинадағы соғыс енді тек майдан шебіндегі территория үшін жүріп жатқан қақтығыс емес. Бұл — кімнің технологиясы жылдам дамиды, кімнің өндірісі тұрақты жұмыс істейді, кім қарсыласының логистикасын әлсірете алады және кім шынайы ақпарат негізінде шешім қабылдай алады деген сұрақтардың соғысы.

Украинаның АҚШ-қа өз өндірісіндегі әскери дрондарды экспорттауы — осы технологиялық жарыстың бір белгісі. Ресейдің ішкі аймақтарына жасалатын соққылар — оның келесі кезеңі. Ал майдандағы ахуалды бұрмалау мен әскери өндірістегі сыртқы тәуелділік туралы ақпараттар Мәскеудің алдында тұрған ішкі мәселелердің ауқымын көрсетеді.

Mezgil.kz